Geschiedenis


De geschiedenis van de Maatschappij van Welstand gaat terug naar 18 juli 1822 toen de Hilvarenbeekse predikant Jacob van Heusden in Breda de 'Protestantsche Maatschappij ter bevordering van Welstand, door ondersteuning en voorlichting', oprichtte. In 1830 werd de naam gewijzigd in 'Maatschappij tot Bevordering van Welstand, voornamelijk onder landlieden', later afgekort tot Maatschappij van Welstand. Iedereen die 'de protestantse gezindte' een warm hart toedroeg, kon lid worden. Met de lidmaatschapsgelden hoopte Van Heusden de financiële positie van zijn geloofsgenoten in Brabant te verbeteren. In de praktijk kwam het er op neer dat Welstand land en boerderijen kocht voor arme protestantse boeren en hun geldleningen verstrekte. Als tegenprestatie dienden de boeren pacht te betalen en actief deel te nemen aan het kerkelijk leven in Brabant.

 

De oprichting van de Maatschappij van Welstand is niet los te zien van de politieke situatie in Nederland in het begin van de 19e eeuw. Tot 1794 had de hervormde kerk een bevoorrechte positie. Dat veranderde met de komst van de Fransen. Ook voor predikant Jacob van Heusden braken moeilijke tijden aan. Op grond van de Staatsregeling van 1798 moest hij de kerk waar hervormd Hilvarenbeek kerkte en de pastorie waar hij met zijn gezin woonde, teruggeven aan de rooms-katholieken. Dit had tot gevolg dat de hervormde gemeente plotseling dakloos was en uit moest wijken naar een koetshuis. Pas tien jaar later kon een nieuw kerkgebouw, het zogenaamde Lodewijks-kerkje, ingewijd worden. Van Heusden zelf kon overigens blijven wonen, want de pastorie werd teruggekocht van de rooms-katholieken.

Na 1795 verloren de protestanten in Brabant hun dominerende maatschappelijke positie. Overheidsambten stonden voortaan immers ook open voor rooms-katholieken.

 

Daar kwam nog bij dat het Koninkrijk der Nederlanden er economisch slecht voorstond aan het begin van de 19e eeuw. Vooral kleine zelfstandigen, en daartoe behoorde het merendeel van de Brabantse protestanten, hadden moeite het hoofd boven water te houden. Velen verarmden en verhuisden noodgedwongen naar het protestantse noorden van het koninkrijk. Een en ander had tot gevolg dat tal van protestantse gemeenschappen in Brabant verdwenen of kleiner werden.
Met de oprichting van de Maatschappij van Welstand heeft Van Heusden getracht het tij nog enigszins te keren.

 

Nieuwe tijden

Nog steeds vormt de opbrengst uit pacht en huren een stabiele bron van inkomsten voor de Maatschappij van Welstand. De verhouding met de ondernemers, een toepasselijker naam dan het wat archaïsche woord 'pachters', is zakelijker dan voorheen. Dat betekent niet dat Welstand de ondernemers niet meer tot steun is. In voorkomende gevallen verstrekt zij nog steeds leningen in geval een ondernemer geen of niet voldoende lening bij een bank kan afsluiten.

 

Van een vereniging die het tot haar voornaamste doel rekende noodlijdende protestantse boeren tegemoet te komen, is Welstand nu een eigentijdse vereniging die zowel trouw is aan haar oorspronkelijke doelstelling, het ondersteunen van het protestantisme, als oog heeft voor plattelandsontwikkelingen en modern ondernemerschap in de agrarische sector.

 

Meer achtergrondinformatie over de Maatschappij van Welstand is te vinden in het jubileumboek 'Maatschappij van Welstand, 175 jaar steun aan kleine protestantse gemeenten'.

 

Ondersteuning

De ondersteuning van het protestantisme vindt vooral plaats in de vorm van het verstrekken van subsidies aan kerken en gemeenten die deel uitmaken van de Protestantse Kerk in Nederland en aan protestants-christelijke organisaties. De subsidies worden veelal aangewend voor restauraties en renovaties van kerkgebouwen en voor het pastorale werk van de kerkelijke gemeenten. In beperkte mate wordt er ook subsidie beschikbaar gesteld voor (oecumenische) theologische publicaties en conferentiebezoek. Het ligt overigens in de lijn der verwachting dat Welstand, zeker gezien haar primaire doelstelling, prioriteit gaat geven aan het subsidiëren van projecten die de vitaliteit van protestantse gemeenten bevorderen.

 

Het bezit van landbouwgrond biedt Welstand de mogelijkheid om samen met pachters en andere grondeigenaren, invloed uit te oefenen op ontwikkelingen op het platteland. Die ontwikkelingen vinden plaats op het terrein van de economie, ruimtelijke ordening en de sociale omgeving. Schaalvergroting in de agrarische sector zal voor Welstand leiden tot extra werkzaamheden bij de afwikkeling van pachten. Ook zal Welstand creatief om dienen te gaan met agrarische bedrijven die andersoortige activiteiten ontwikkelen.

 

Moderne subsidieverstrekker

Welstand is een ervaren en moderne subsidieverstrekker. Dat gegeven heeft een aantal fondsen ertoe bewogen hun vermogen én hun activiteiten over te dragen aan Welstand. Waar mogelijk kiest Welstand er voor om samen te werken met andere fondsen met overeenkomstige doelstelling.

 

Home